بیمارستان شهیدان مبینی

 

واحد ترویج تغذیه با شیر مادر

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دوره شیرخوارگی از حساس ترین مراحل زندگی است که نیاز به مراقبت های دقیق بهداشتی و تغذیه ای دارد. شیر مادر اساسی ترین ماده ای است که می تواند بخ تنهایی تمام نیازهای تغذیه ای شیرخوار را از بدو تولد تا پایان 6 ماهگی تامین نماید و تداوم آن  در پیشگیری از بسیاری از بیماریهای دوران کودکی موثر است. شروع شیر مادر در ساعت اول تولد زندگی موجب ادامه حیات نزدیک به یک میلیون نوزاد در سال می شود.

از اهداف مهم واحد ترویج تغذیه با شیر مادر، تغذیه منحصر با شیرمادر تا شش ماهگی  و تداوم آن تا دوسالگی می باشد. کمک به مادرانی که در تغذیه نوزاد خود مشکل دارند.

در این راستا  واحد ترویج تغذیه با شیر مادر به همراه اعضای تیم پایش که شامل سرپرستاران بخش های پس از زایمان، جراحی، NICU   سوپر وایزر آموزشی بیمارستان هر شش ماه پایش شیر مادر به مدت 15 روز انجام می دهد که در این پایش با مادران و کارکنان مصاحبه صورت می گیرد، نتایج نیز پس از جمع بندی و آنالیز توسط کارشناس شیر مادر بیمارستان به مدیریت پرستاری و معاونت درمان ارسال می گردد. کمیته های ترویج تغذیه با شیرمادر هر سه ماه تشکیل می شود و اعضای آن شامل: رئیس بیمارستان، مدیر داخلی، مدیر خدمات پرستاری، مسئول بهبود کیفیت، کارشناس ایمنی بیمار، مددکار اجتماعی، کارشناس تغذیه، نماینده گروه زنان، رئیس بخش نوزادان، سوپروایزر آموزشی، سوپروایزر آموزش سلامت، کارشناس شیر مادر و مشاورین شیر مادر بیمارستان می باشند.

 

 

 

 

 

شرح وظایف کارشناس شیرمادرمرکز اموزشی درمانی شهیدان مبینی :

 

.1 نظارت مستمر و منظم برعملکردکارکنان جهت حسن اجرای ده اقدام دوستدار کودک ودستورالعمل های مراقبت های

مادر و کودک و آموزش مادران در تمام شیفت ها و بخش های مرتبط )در اتاق زایمان، بخش پس از زایمان، بخش مراقبت

ویژه، واحد ارائه خدمات دوران بارداری و مشاوره شیردهی، داروخانه... مصاحبه با مادران بستری و یا تازه زایمان کرده در

خصوص آموزش های دریافتی در شیفت های دیگر و ارزیابی عملکرد نیروهای ارائه دهنده خدمت در بخش های مربوطه(

 

.2 پیگیری تشکیل جلسات کمیته ترویج تغذیه با شیرمادر بیمارستان با تا کید بر حضور ریاست محترم بیمارستان و کلیه اعضا

براساس دستورالعمل و پیگیری اجرای مصوبات

.3 اجرای پایش های دوره ای بیمارستان در برنامه شیرمادر هر 6 ماه یکبار،استخراج نتایج، برنامه ریزی برای مداخلات لازم با زمان بندی مشخص و ارسال نتایج پایش به معاونت درمان

 

.4 پیگیری اجرای مداخلات پیشنهادی /طراحی شده بعد از پایش و ارزیابی مجدد بیمارستان دوستدار کودک )مداخله دربخش های نوزادان، اطفال، زنان، NICU ، لیبر، اتاق زایمان و داروخانه در جهت ترویج تغذیه با شیرمادر، ارتقا شیردهی،حضور مادر بخش ها و داشتن مکان استراحت، کاهش استرس مادر ، نوزاد و کودک زیر 2 سال در بخش ها و رایگان بودن خدمات فوق الذکر، رعایت قانون شیر مادر(، ارسال نتایج به معاونت درمان و پیگیری

 

.5 ثبت و تکمیل فرم ها و نرم افزارهای ابلاغی

.6 حفظ مستندات در زونکن مخصوص برنامه شیرمادر و همکاری با مرکز بهداشت شهرستان و استان در انجام ارزیابی مجدد بیمارستان

.7        برنامه ریزی جهت آموزش استاندارد کلیه پرسنل عهده دار مراقبت مادر و شیرخوار بر اساس کتاب 20 ساعته و 36 ساعته پزشکان و تهیه شناسنامه آموزشی کارکنان )با هماهنگی سوپروایزر آموزشی(

 

.8 برگزاری دوره های آموزشی استاندارد و دوره های بازآموزی، نیازسنجی آموزشی کارکنان و سنجش اثر بخشی آموزش ها و نیزتوجیه کارکنان جدیدالورود

.9 شرکت در دوره های بازآموزی و سمینارهای برگزار شده از سوی کمیته دانشگاهی و کشوری

010 تدوین و نظارت بر منابع آموزشی تدوین /توزیع شده در زمینه شیر مادر در بیمارستان جهت ارائه به کارکنان و مادران و

ارسال یک نسخه جهت تایید به معاونت های بهداشت و درمان

 

.11 برگزاری هفته جهانی ترویج تغذیه با شیرمادر و ارسال گزارش به معاونت درمان و رونوشت به معاونت بهداشت

.12 اجرای کلیه بخشنامه های ابلاغ شده از طرف معاونت بهداشت و درمان در بیمارستان

.13 پیگیری جهت ایجاد فضا و امکانات مناسب برای آموزش مادران در بیمارستان ها

.14 فراهم نمودن تسهیلات لازم برای اقامت مادران دارای کودکان زیر 2 سال بستری در بخش

 

.15 برنامه ریزی جهت آموزش زنان باردار در واحد ارائه خدمات دوران بارداری براساس دستورالعمل و ارائه آموزش به مادران طبق محتوای استاندارد ابلاغ شده

.16 نظارت برحضور پرسنل همراه در هنگام زایمان و بخش بعد از زایمان و اجرای هم اتاقی مادر و نوزاد تا زمان ترخیص واجرای دستورالعمل ساعت اول تولد

17 نظارت بر ترخیص همزمان مادر و شیرخوار

 

.18 اجرای اقدام دهم دوستدارکودک در خصوص پیگیری شیرخواران پرخطر و رفع مشکلات شیردهی مادران بعد از ترخیص درصورت امکان ویزیت مادران تازه زایمان کرده در منزل

.19 نظارت بر اجرای قانون شیرمادر و کد بین المللی بازاریابی جانشین شونده های شیرمادر در زمینه حمایت از کارکنان شاغل شیرده و منع تبلیغات شیرمصنوعی، بطری و گول زنک و گزارش موارد تخلف به معاونت محترم درمان جهت پیگیری وارسال رونوشت به معاونت بهداشت

 

020 نظارت برداروخانه و بوفه بیمارستان جهت بررسی عدم وجود پستانک)گول زنک( و بطری و هرگونه بروشورهای تبلیغاتی در خصوص تبلیغ شیرمصنوعی، بطری...و اجرای مداخله مناسب در صورت لزوم

 

.21 نظارت بر تامین، خرید، نگهداری قوطی شیر مصنوعی در صورت لزوم برای نوزادان بستری که بر اساس دستورالعمل،ضرورت پزشکی برای مصرف شیر مصنوعی دارند.

 

.22 تعامل با کارشناسان شیرمادر معاونت درمان و معاونت بهداشت دانشگاه و مرکز بهداشت در اجرای فعالیت های مربوطه و شرکت در جلسات و کلاس های آموزشی و کارگاه ها

 

.23 همکاری در ایجاد امکان شرکت کارکنان ارائه دهنده خدمت در دوره های آموزشی مرتبط به منظور ارتقای دانش و مهارت کارکنان در مرکز و یا خارج از مرکز مربوطه

 

.24 تنظیم و ارسال گزارشات لازم به مراجع ذیربط، تنظیم صورتجلسات و پیگیری مصوبات.

شرح وظایف اعضای کمیته بیمارستانی  تغذیه با شیر مادر

1)برگزاری جلسات به صورت حداقل هر 3 ماه یک بار

2)نظارت مستمر و منظم بر عملکرد کارکنان در زمبنه رعایت دستورالعمل های مراقبت های مادر و کودک و آموزش مادران و اجرای اقدامات دهگانه توسط یکی از اعضا کمیته در تمام شیفت ها،در اتاق زایمان و اتاق عمل، بخش پس از زایمان،بخش مراقبت ویژه نوزادان ،بخش طفال و احد ارائه خدمات دوران بارداری و مشاوره شیردهی،داروخانه.

3)اجرا و نظارت بر پایش های دوره ای بیمارستان،پیگیری دریافت نتایج و برنامه ریزی برای مداخلات لازم با زمان بندی مشخص،حفظ مستندات در زونکن مخصوص برنامه شیر مادر و همکاری با معاونت بهداشت دانشگاه در انجام ارزیابی مجدد بیمارستان

4)نظارت بر اجرای قانون شیر مادر و کد بین المللی بازاریابی جانشین شونده های شیر مادر در زمینه حمایت از کارکنان شاغل شیرده و منع تبلیغات شیر مصنوعی و شیشه و گول زنک

5)برنامه ریزی آموزش استاندارد کارکنان مرتبط با مراقبت های مادر و کودک به صورت شرکت در کارگاه های 20 ساعته با صدور گواهی

6)تشکیل دوره های بازآموزی برای کارکنان و نیز توجیه کارکنان جدیدالورود

7)شرکت در دوره های بازآموزی و سمینار های برگزار شده از سوی کمیته دانشگاهی کشوری

8)نظارت و پیگیری بر فراهم نمودن تسهیلات لازم برای اقامت مادرانی که شیرخوارانشان در بخش بستری هستند.

9)نظارت بر ترخیص همزمان مادران و شیرخواران

10)تهیه نشریات آموزشی برای مادران و نظارت بر توزیع آن ها

11)تنظیم و ارسال گزارشات لازم به مراجع ذیربط،تنظیم صورت جلسات پیگیری مصوبات.

ساعت اول تولد زمان منحصر به فردی است که اغلب به عنوان" ساعت طلایی"، "ساعت مقدس" یا" ساعت جادویی" اطلاق می شود.

1-برقراری تماس پوست با پوست مادر و نوزاد بلافاصله پس از تولد و شروع زود هنگام تغذیه با شیر مادر در این ساعت طلایی صرف نظر از روش زایمان مادر یک توصیه علمی مبتنی بر شواهد است.

 2- مطالعات بسیاری نشان داده است برقراری تماس پوست با پوست مادر و نوزاد بلافاصله پس از تولد، تاثیر به سزایی بر شروع زود هنگام تغذیه با شیر مادر دارد. برقراری تماس پوستی نه تنها در شروع زود هنگام تغذیه با شیر مادر، تثبیت تغذیه انحصاری با شیر مادر تا شش ماهگی و تداوم آن، بهبود بقاء و تکامل نوزادان و کودکان بلکه در ارتقای مستمر سلامت فرد تا سال های بعد نیز تاثیرگذار است .

3- شروع زود هنگام تغذیه با شیر مادر به خودی خود بر کاهش خطر مرگ و میر شیرخواران نیز موثر است.

4- مطالعات نشان داده است خطر مرگ نوزادانی که 2 تا 23 ساعت بعد از تولد، تغذیه با شیر مادر را آغاز کرده اند در مقایسه با نوزادانی که در ساعت اول تولد به پستان گذاشته شده اند، 33 درصد افزایش می یابد. میزان مرگ و میر در نوزادانی که تغذیه با شیر مادر آنها با تاخیر یک روزه یا بیشتر آغاز شده، بیش از 2 برابر نوزادانی است که در ساعت اول تولد با شیر مادر تغذیه شده اند.

5-از دیگر مزایای برقراری تماس پوست با پوست طی ساعت اول تولد می توان به بهبود عملکرد قلب و ریه نوزاد، تثبیت دمای بدن، تنظیم قند خون، انتقال باکتریهای مفید، کم شدن گریه نوزاد، تسکین درد نوزاد هنگام اجرای فرآیندهای دردناک، تقویت ارتباط و دلبستگی مادر و نوزاد و تطابق آسانتر نوزاد با دنیای خارج از رحم اشاره کرد.

6- در مطالعه ی انجام شده بر روی سه گروه 40 نفره شامل 120 زوج نوزاد و مادر در کشور، تاثیر تماس پوست با پوست نوزاد و مادر بلافاصله پس از تولد بر موفقیت اولین تغذیه با شیر مادر بررسی شد؛ گروه اول نوزاد در تماس مستقیم با پوست شکم و قفسه سینه مادر، گروه دوم نوزاد بر شان روی شکم و قفسه سینه مادر و در گروه سوم نوزاد در کات کنار تخت مادر قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که تماس پوست با پوست مادر و نوزاد بلافاصله پس از تولد، باعث کاهش میانگین زمان بروز رفتارهای پیش تغذیه ای ،تسریع در شروع اولین تغذیه با شیر مادر، ارتقا شاخص شروع اولین تغذیه با شیر مادر طی ساعت اول تولد و افزایش طول مدت اولین تغذیه با شیر مادر شده است. این پژوهش همچنین تاثیر مثبت برقراری تماس پوستی بر موفقیت نوزاد در اولین تغذیه با شیر مادر را نشان داد.

 7- پیرامون مدت برقراری تماس پوست با پوست بحث زیادی وجود دارد اما برقراری این تماس طی 5 دقیقه اول پس از تولد وبه مدت یک ساعت مورد اتفاق اکثریت جامعه علمی است. این ساعت طلایی، دوره زمانی محدود و منحصر به فردی است که در آن مادر و نوزاد نسبت به یکدیگر دلبستگی پیدا می کنند بنا بر این توصیه می شود تماس پوستی بلافاصله شروع شود وکلیه ارزیابی ها و اقدامات معمول، پس از ساعت طلایی انجام شود. به این ترتیب فرصت برقراری ارتباط ویژه بین مادر و نوزادفراهم می شود.

8- برقراری تماس پوست با پوست مادر و نوزاد بلافاصله پس از تولد و شروع زود هنگام تغذیه با شیر مادر، دو مداخله ی به هم پیوسته است و اجرای هر دو بیشترین فایده را ایجاد خواهد کرد. برقراری تماس پوستی، رفلکس طبیعی جستجوی نوزاد را تسهیل نموده و باعث می شود رفتار جستجو و مکیدن پستان در ذهن نوزاد نقش ببندد.